Việc chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm trong nghiệm thu PCCC được nhiều chủ đầu tư đón nhận tích cực vì giảm được một thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian đưa công trình vào vận hành. Nhưng nhìn từ phía đơn vị thi công cơ điện — đặc biệt là nhà thầu phụ — đây lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Bài viết chia sẻ góc nhìn thực tế từ hiện trường, những khó khăn không phải ai cũng thấy khi chỉ đọc quy định trên giấy.

Lưu ý: Bài viết thể hiện góc nhìn và kinh nghiệm thực tế từ đơn vị thi công, mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức.

1. Được gì, mất gì — nhìn từ 2 phía

Với chủ đầu tư: giảm một thủ tục hành chính, không phải chờ cơ quan PCCC nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng.

Với nhà thầu: ngược lại, khó khăn tăng lên đáng kể. Trước kia, khi còn cơ chế tiền kiểm, chủ đầu tư, tư vấn thiết kế (TVTK), tư vấn giám sát (TVGS) và nhà thầu cùng chung một mục tiêu: phối hợp để công trình qua được nghiệm thu công an PCCC. Mục tiêu chung tạo ra sự đồng thuận, mọi bên cùng gỡ vướng cho nhau.

Nay chuyển sang hậu kiểm, trách nhiệm dồn hết về giai đoạn sau khi công trình đã đưa vào sử dụng. Chính vì "sợ trách nhiệm" trong cơ chế hậu kiểm, các bên tự bảo vệ mình trước — dẫn đến:

  • TVTK, TVGS kiểm tra khắt khe hơn hẳn, bắt bẻ từng chi tiết nhỏ nhất.
  • Tổng thầu kiểm tra nhà thầu phụ còn kỹ hơn cả TVGS.
  • Không ít trường hợp TVTK, TVGS, thậm chí cả chủ đầu tư hiểu chưa sâu, hiểu sai các quy chuẩn như QCVN 06 — dẫn đến yêu cầu không sát thực tế, gây khó cho nhà thầu dù nhà thầu thi công đúng chuẩn.

2. Nhà thầu phụ — bên chịu thiệt nhiều nhất

Nếu gặp Ban Quản lý dự án (BQL) khắt khe, nhà thầu phụ thường là bên đứng cuối chuỗi, gánh chịu áp lực dồn xuống từ tất cả các bên phía trên — CĐT, TVGS, Tổng thầu. Đây là thực tế phổ biến trên nhiều công trình hiện nay.

3. Khâu đo kiểm hệ thống tăng áp, hút khói cũng siết chặt hơn

Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở khâu đo kiểm hệ thống tạo áp cầu thang và đo lưu lượng gió hệ thống hút khói — do đơn vị kiểm định độc lập (bên thứ 3) thực hiện:

  • Trước kia: đơn vị kiểm định có thể đo và trả kết quả sớm, miễn hệ thống đã cơ bản hoàn thành.
  • Hiện nay: họ yêu cầu hệ thống phải hoàn thiện 100%, đã được các nhà thầu nghiệm thu nội bộ và ký hồ sơ xác nhận đạt, thì mới tiến hành đo.

Không chỉ vậy, cách tính phí cũng thay đổi theo hướng bất lợi cho nhà thầu:

  • Trước kia: đo ra kết quả đạt mới thu phí — đơn vị đo có động lực phối hợp để đạt kết quả.
  • Hiện nay: thu phí theo mỗi lần đo, bất kể đạt hay không đạt — vì bản thân đơn vị kiểm định cũng sợ liên đới trách nhiệm trong cơ chế hậu kiểm, nên đo đúng thực tế của dự án, không còn "linh động" như trước.

Hệ quả: nhà thầu vừa tốn thêm chi phí nếu phải đo lại nhiều lần, vừa kéo dài thêm tiến độ mỗi khi kết quả chưa đạt.

4. Vai trò của đơn vị thi công cơ điện có kinh nghiệm

Trong bối cảnh quy định ngày càng khắt khe và rủi ro dồn nhiều hơn về phía nhà thầu, việc lựa chọn đơn vị thi công cơ điện có kinh nghiệm thực chiến, nắm chắc quy chuẩn (QCVN 06:2022/BXD kèm Sửa đổi 1:2023, TCVN 5687:2024) và chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật đầy đủ ngay từ đầu càng trở nên quan trọng — giúp hạn chế tối đa rủi ro phát sinh khi bước vào giai đoạn nghiệm thu, đo kiểm.

KLPC luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với TVGS, Tổng thầu ngay từ giai đoạn thi công, chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật kỹ lưỡng để hạn chế tối đa các vướng mắc phát sinh khi nghiệm thu và đo kiểm hệ thống PCCC.